Гарадская дума (ч. І)

Гарадская дума з'явілася ў Ашмянах 31 жніўня 1979 г.

"Виленскія губернскія вѣдомости" №75 26.09.1879

Спіс удзельнікаў Гарадской думы горада Ашмяны першага склікання (паводле Памятных кніжак Віленскай губерні 1880-1884 гг.). Дзейнічала дума прыкладна з сярэдзіны 1879 г. да канца 1883 г.

Городская дума

Городской голова (онъже предсѣдатель Городской управы):

Адамъ Ильичъ Высоцкій (Кат. исп., въ долж. съ 17 Августа 1879 г.).

Городской секретарь (онъже завѣдыведывающій дѣлопроизводствомъ Городской управы):

Михаилъ Фаустиновичъ Волчаскій (Кат. исп., въ долж. съ 3 Октября 1879 г.).

Члены Городской управы (ониже и гласные):

Юліанъ Станиславовичъ Войнюшъ (онъже заступающій мѣсто городскаго головы; кол. секр.)

Александръ Осиповичъ Кричинскій (членъ дворянской опеки, кол. асс.)

Ѳома Игнатьевичъ Волкановскій (мѣщанинъ)

Нотель Лейзеровичъ Зыскандъ (член Городской управы съ 1882 г.; мѣщанинъ)

Гласные:

Казимиръ Михайловичъ Волчаскій (подполковникъ)

Илья Антоновичъ Высоцкій (до 1883 г.; мѣщанинъ)

Матвѣй Викентьевичъ Будай (мѣщанинъ)

Хаимъ Мордуховичъ Гурвичъ (купецъ)

Иванъ Францевичъ Яцкевичъ (мѣщанинъ)

Ипполитъ Николаевичъ Гурскій (дворянинъ)

Абрамъ Мовшовичъ Богадъ (мѣщанинъ)

Лейба Лейзеровичъ Сольцъ (мѣщанинъ)

Ицко Хаимовичъ Зархъ (купецъ)

Михаилъ Казимировичъ Чекановскій (мѣщанинъ)

Лейзеръ Гдаліовичъ Левинъ (купецъ)

Осипъ Антоновичъ Беранекъ (до 1882 г.; уѣздный врачъ, над. сов., съ 1881 г. кол. асс.)

Мордухъ Носелевичъ Брунъ (мѣщанинъ)

Адамъ Викентьевичъ Новогонскій (мѣщанинъ)

Устинъ Григорьвичъ Верцинскій (мѣщанинъ)

Викентій Ивановичъ Плескачевскій (дворянинъ)

Германъ Степановичъ Онышкевичъ (кол. рег.)

Матвѣй Андреевичъ Литоровичъ (мѣщанинъ)

Петръ Яковлевичъ Буткевичъ (мѣщанинъ)

Адамъ Доминиковичъ Яцкевичъ (мѣщанинъ)

Абрамъ Ицковичъ Пиктушанскій (до 1882 г.; мѣщанинъ)

Мордухъ Шоломовичъ Лернеръ (съ 1883 г.)

Осипъ Францевичъ Мацкойць (мѣщанинъ)

Янкель Абрамовичъ Абеліовичъ (мѣщанинъ)

Антонъ Яковлевичъ Буткевичъ (мѣщанинъ)

Адамъ Ѳомичъ Лашинскій (мѣщанинъ)

Старонкі з Памятных кніжак:

1880	1881	1882
1883	1884

Эльяш Высоцкі (былы ашмянскі бургамістар) і Юзаф Бэранэк (павятовы ўрач) заўчасна пакінулі думу, так як памерлі, што вядома з помнікаў на іх магілах:

Эльяш Высоцкі

Юзаф Бэранэк

Гарэлачны склад Стругачэй

Непадалёку ад Гальшанскага маста знаходзіцца адзін з самых вялікіх мураваных будынкаў даваеннага часу.

Сёння ў будынку па вуліцы Гальшанскай д.17 месціцца аўташкола (Ашмянская РАС ДТСААФ).

Гісторыя яго, пачыная з 1939 г., добра вядома з кнігі "Памяць. Ашмянскі раён". У кастрычніку 1939 - ліпені 1940 гг. - месца дыслакацыі штаба 84-га Ашмянскага пагранічнага атрада; у гады фашысцкай акупацыі на тэрыторыі сучаснай аўташколы быў лагер савецкіх ваеннапалонных (філіял лагера ваеннапалонных №352 у г. Мінску); у лістападзе 1944 - кастрычніку 1955 гг. - месца дыслакацыі штабоў 6-й дывізіі ўнутранных войскаў НКУС і яе 146-га старлковага палка; з 1966 г. аўтамотаклуб, з 1985 г. аўташкола. А пра перыяд да 1939 г., толькі ўзгадваецца, што належыў ён уладальнікам дражджавога завода братам Абраму і Давіду Стругачам.

Інфармацыю пра міжваенны перыяд гэтага будынка можна знайсці у тэлефонных даведніках і адрасных кніжках. Яго адрас быў ul. Holszańska 9. У тэлефонных даведніках адзначана, што належыў ён Абраму Стругачу і знаходзілася тут Hurtownia Prywatna Wyrobów P.M.S. (P.M.S. - Państwowy Monopol Spirytusowy), тэлефонны нумар 26. У адрасных кніжках узгадваецца гарэлачная фабрыка братоў Стругачоў на вул. Гальшанскай. З гэтага ўсяго можна зрабіць выснову, што гэта была гарэлачная фабрыка, з аптовым продажам гэтай прадукцыі.

Клявіца

У 2-й палове XVIII ст. маёнтак быў уласнасцю Вінцэнта Грабскага, у якога яго ў 1796 г. купіў Якуб Умястоўскі (1764-1809), жанаты з Ганнай Пузынянкай, і там некалькі гадоў жыў. Да маёнтка Клявіца належалі ў той час вёскі Лепе, Каханы, Зарачаны, Борці і іншыя. У 1805 г. Умястоўскі купіў яшчэ Жамыслаўль са старым палацам і перасяліўся ў новую сядзібу. Наступным гаспадаром Клявіцы стала яго ўдава Ганна Умястоўская (1764-1851), якая раздзяліла маёнткі паміж трыма сынамі, а Клявіцу пакінула сабе, каб там дажываць век. 

Пасля яе смерці маёнтак атрымаў у спадчыну унук Ганны Умястоўскай Альберт (1840-1876), сын Казіміра. Альберт памёр маладым і нежанатым. Сядзіба перайшла да брата Уладзіслава, які пастаянна жыў у Жамыслаўлі. Апошняй наследніцай Клявіцы была ўдава Уладзіслава Яніна з Астрарогаў-Садоўскіх, якая пасля 1-й сусветнай вайны сваю маёмасць раздзяліла, аднак сабе пакінула цэнтральную сядзібу, у якой адзін з будынкаў ператварыла ў дом адпачнку “Братняя дапамога для віленскіх студэнтаў”. 

У Клявіцы знаходзіўся прыгожы драўляны дом класічнага стылю, пабудаваны прыблізна на мяжы XVIII i XIX ст. Якубам Умястоўскім. Аднапавярховы будынак стаяў на фундаменце ў выглядзе падоўжанага прамавугльніка. З боку ўезда каля галоўнага ўвахода быў ганак з чатырма шырокапастаўленымі слупамі. Дом быў неатынкаваны, непафарбаваны – толькі калоны, аконныя рамы і дзверы былі пакрыты белай фарбай. Дом накрываў гладкі, чатырохсхільны дах з гонтаў з чатырма сіметрычна размешчанымі белымі трубамі. Унутры самымі адметнымі былі прыгожыя печкі. 

Да смерці Альберта Умястоўскага, які цікавіўся нумізматыкай, быў апантаным бібіліяфілам і калекцыянерам, у маёнтку Клявіца захоўвалася шмат каштоўных прадметаў. У сваёй сельскай сядзібе ён стварыў багатую бібілятэку, у якой былі рэдкія старадаўнія кнігі, пераплеценыя пад яго асабістым наглядам у скуры і пергамент. Там жа ў яго знаходзіліся некалькі каштоўных карцін франццузскай і галандскай школы, а таксама калекція гравюр. Яшчэ пры жыцці ён аддаў карціны свайму брату ў Жамыслаўль, дзе аказалася і клявіцкая бібліятэка, але ўжо пасля смерці яе збіральніка. 

Па абодвух баках прасторнага двара стаялі вялікія флігелі, цэнтры знаходзіліася ўязная брама. Двор і флігелі акружаў прасторны парк. Праз яго пралягалі ліпавыя і кляновыя алеі. Доўгая алея вяла да ўязных варот. Усё разам стварала ўражанне багатай шляхецкай сядзібы.

Крыніца: "Памяць. Ашмянскі раён" (пераклад з "Aftanazy. Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. Tom 3")